W wielu szkołach i przedszkolach uczą się dzieci z niepełnosprawnościami, a w klasach integracyjnych bywa ich kilkoro. W sali lekcyjnej placówki dbają o dostosowania, ale plac zabaw często pozostaje zaprojektowany wyłącznie z myślą o dzieciach w pełni sprawnych. Efekt jest taki, że w czasie przerwy część uczniów może tylko patrzeć, jak bawią się inni.

Integracyjny plac zabaw: jak zaprojektować przestrzeń, w której bawią się wszystkie dzieci

Integracja to nie osobny kącik

Integracyjny plac zabaw nie polega na postawieniu jednego specjalnego urządzenia z boku terenu. Chodzi o przestrzeń, w której dzieci o różnych możliwościach mogą bawić się razem, w tym samym miejscu i w tym samym czasie. Najlepiej sprawdzają się urządzenia, z których mogą korzystać wszyscy: szerokie huśtawki typu bocianie gniazdo, karuzele z wejściem na poziomie nawierzchni, panele manipulacyjne i sensoryczne na wysokości dostępnej z wózka, piaskownice podniesione do poziomu stołu.

Takie urządzenia nie są atrakcyjne tylko dla dzieci z niepełnosprawnościami. Bocianie gniazdo czy karuzela z płaskim wejściem przyciągają całą grupę, i właśnie o to chodzi.

Dojście jest tak samo ważne jak urządzenie

Nawet najlepiej dobrane urządzenie traci sens, jeśli nie da się do niego dojechać. Przy projektowaniu warto sprawdzić, czy ścieżki są wystarczająco szerokie, czy nawierzchnia pozwala na swobodny przejazd wózkiem i czy przy urządzeniach jest miejsce na zatrzymanie się. Sypkie nawierzchnie, takie jak piasek czy kora, dobrze amortyzują upadki, ale utrudniają poruszanie się na wózku. W strefach dojścia lepiej sprawdzają się nawierzchnie syntetyczne o potwierdzonych parametrach amortyzacji.

Zmysły, nie tylko ruch

Dla wielu dzieci, w tym z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego czy spektrum autyzmu, plac zabaw bywa przytłaczający: hałas, tłok, szybki ruch. Dobrze zaprojektowana przestrzeń ma więc także miejsca spokojniejsze, z elementami do dotykania, instrumentami muzycznymi czy panelami do manipulowania, gdzie dziecko może odpocząć od intensywnej zabawy, nie opuszczając placu.

Te same zasady bezpieczeństwa

Urządzenia integracyjne podlegają tym samym wymaganiom co cały sprzęt na placu zabaw: zgodności z normą, właściwej strefie bezpieczeństwa i nawierzchni dobranej do wysokości upadku. Warto wymagać od dostawcy dokumentów zgodności dla każdego elementu i informacji o grupie użytkowników, dla której zostało zaprojektowane.

Inwestycje poprawiające dostępność przestrzeni dla osób z niepełnosprawnościami mogą też ułatwić pozyskanie środków, bo programy wspierające likwidację barier są jedną ze ścieżek finansowania placów zabaw przy placówkach. Producenci wyposażenia szkół i przedszkoli, jak Nowa Szkoła, pomagają dobrać urządzenia i rozplanować teren tak, żeby plac służył całej społeczności placówki. Szersze omówienie norm, doboru sprzętu i planowania znajduje się w kompletnym przewodniku po placach zabaw dla placówek. Plac, na którym bawią się wszyscy, uczy dzieci więcej o integracji niż niejedna pogadanka.